Fakat bu cevaplarim Kuran’in meallendirilmesine prensip olarak karsiyim gibi algilanmasin. Prensip olarak mealin gerekliligine inaniyorum. Fakat benim tercih ettigim meal kisinin tercihinin minimuma indigi ve Kuran’in indigindeki algiyi baz alan ve günümüze tasinir yönlerini de günümüze hatta okuyacak kitleye göre uyarlanan meallendirmelerdir. Bunun konumuzla alakasi yok.
Ancak yakin zamanda yasadigim bir olayi naklederek, meallerin bizleri ne hallere soktugunun örnegini vermek istiyorum.
Cok taninmis, sevilen ve takip edilen bir yazarimiz ve tv program yapimcimizla ayni ortamda oturuyoruz. Kendisi gectigimiz yillarda cemaat degistirmis; sebebi önemli degil. Son yillarda yer edinmeye basladigi cemaatinin hayranlikla bahsettigi imaminin/hocasinin da yakin zamanda bir meal calismasi piyasaya cikti. Bize kendi kitaplarindan birinden bir seyler okurken karsimiza bir ayet cikti. Kitabini yazdigi zaman bu yeni imamini takip etmedigi ve o zaman da bu hocanin da zaten mealinin de olmadigi icin ayeti “klasik” meallerden edinmis anlasilan. Kendi kitabinda “secde et ve yaklas” diye verdigi ayeti bir de o yeni mealden okuma ihtiyaci hissetti. O mealde ise ayet kücük bir farkla “secde et ve yaklasmaya gayret et” diye geciyordu. Ee bende sordum tabi ki, secde edince yaklasiyormuyuz yoksa yaklasmaya sadece gayret mi etmis oluyoruz diye. Cevap, “O hoca öyle yorumlamis” gibi bos bir cevapti. Neyse dedik, fazla irdelemedik. Ta ki baska bir yerde baska bir ayete denk gelene kadar. Anlatilan vaka su: Ibrahim (as) Allah’in yeniden diriltme kudretine inandigini belirtir fakat tatmin olmak istedigi icin O’ndan bir örnek ister. Allah da ona bir meselle kendi kudreti hakkinda bir örnek sunar. Meshur meselde, Ibrahim (as)’a -hatirladigim kadariyla- kus yetistirmesini/ kendine alistirmasini, büyüdükten sonra “öldürüp parcalamasini” ve parcalari da dört dagin tepelerine koyarak kendine cagirmasini söyler. Bu cagrinin sonucunda kusun canlanip ona dogru ucacagini bildirir. Aklimda kaldigi kadariyla. Kitabindan bunu okuduktan sonra yine malum meale yönelir. Fakat bu mealde ‚öldürüp parcalama’ yok. Kusu veya kuslari yetistirdikten sonra dagin tepelerine koymasi ve kendisine cagirmasi yaziyor yeni mealimizde. Sadece gülümseyip “hmm” dedim. Kafasi karisti biraz. Baska bir meal istedi. Gelen meal onun hocasiyla fikriyati birbirine genel manada uyumlu bir zata ait bir meal idi. Tahminim dogru cikti; o mealde de öldürüp parcalama yok. “O da mi öldürüp parcalamamis” dedim gülümseyerek. “Evet.” “Niye böyle sizce?” dedim. Cevap: “Öldürüp diriltmeye verilecek olan misalin öldürüp diriltmeyle verilmesi dogru olmaz. Hoca öldürüp diriltmeye mesel olarak ayni meseli vermeyi tercih etmemis.” “Yani,” dedim, “Allah’in eksik kaldigi ve uygunsuz olarak verdigi meseli … hoca böylelikle tamamlamis mi oldu” dedim. Cevap yok.

Su bir gercek ki, Mehmet Sabri Efendi’nin hassasiyetinden bihaber olarak ve Ebubekir Sifil’in tavrini da devam ettiren biri olarak degil, kendi fikrini ortaya koyma gayretinde biri olarak, meallerin birilerinin ortaya cikip “Herkes bu dini yanlis anlamis, bu din hatta yüzyillardir yanlis anlasilmis, eksik anlasilmis, ben simdi size gercekleri ögretecem” tarzinda ortaya cikmis olmasidir. Yüzyillardir mealsiz olan insanimiz sanki bu dini idrak edememis, saf saf yasamis. Oysa biz simdi ‘vahiy tarafindan aracisiz olarak insa edilecegiz’” gibi romantik cümleler ile yaklastiriliyoruz meallere. Etkileyici bir pazarlama teknigi. Beklenti ne? Bu dini klasik anlayistan (yani yanlis, eksik, bizim yaslilarin yalan yanlis edindigi anlayis ve bugüne kadar ki alim olarak kabul görmüs ve fakat ümmeti ama hep kandirmis veya kapasitesiz insanlarin anlayisindan) ayird ederek yeniden kesfetmek ve kamil bir sekilde yasamak. Peki bu mümkün mü?

Benim sordugum sorularla varmak istedigim nokta da bu idi zaten. Kimse Kuran okuyarak daha kamil bir mümin olmaz, sayet o Kuran sizi Resulullah uygulamalarina ve kacinilmaz olarak da sahabenin yasantisina yönlendirmiyorsa. Resulullah uygulamasi ve zamanin Kuran idraki ise bizi kacinilmaz olarak nakil isine yönlendirir. Ama Kuran’i peygamberden, peygamberi sahabeden koparttigimiz takdirde elimizde yasanamaz bir dinden bahseden bir Kuran kalir. Örnek: Oruc tutarken kendimizi neyden tutacagimizi ögrenemiyoruz Kuran’dan. Veya Kuran’i kelimesi kelimesine ele alirsak oruc tutarken aksamdan sabaha kadar (durmaksizin) yememiz gerekyior.

Tabi ki Kuran’in icinde cok carpici ayetler vardir insan hayatini birden degistirecek türden. Fakat Kuran ayni zamanda insanin kafasini allak bullak edecek ayetleri de icinde barindiran bir kitaptir. Kuran’i okuyunca benim edinecegim, babamin edinecegi ve kizimin edinecegi ayni sey degilir, oysa hepimiz de akil baligiz

Bekir kardesim’in söyledigine ek olsun:. E. Sifil tefsir okunmasinda bir sakinca görmüyor -cok da gerekli görmemekle beraber. Hatta kisa tefsirlerin insanlar tarafindan rahat okunabilecegini söyler. Fakat onun dedigi gibi öncelikli olarak Kuran’a hakim insanlarin derslerine ve sohbetlerine katilinmasini daha saglikli bulur.
Karsi görüs, mealleri bir yorum olarak algilamayi ön sart kosmuyor. Tam aksine, herkesin Kuran’i anlayip hayatina tatbik edebilecek kapasitede oldugunu söyler. Bu durumda her okuma, her meal ayni zamanda hakikattir bu anlayisa göre.

Gelelim sadede; Kuran’in direkt muhataplarinin onun hayata tatbikini göz ardi eden meal/tefsir eksiktir, yetersizdir ve sonuca götürmekten cok cok uzaktir. Kelimelerin köklerine inerek yapilan yorumlar da laf cambazligindan öte bir sey ifade etmez, baglamindan uzak ele alindiginda.

Bence…

( her ne kadar bir insan kendi fikri icin bence diyebilirse tabi ki:))

LAFIN KISASI hal böyleyken hadi Imami azami gec PEYGAMBER bile bu olayi o kadar büyütülecek bir durum olarak degerlendirmemis ise hatta Cevaz vermis ise BIZE NE OLUYOR da HASSASLASIYORUZ bu kadar ????????.

Bu sıkıntıların edebi bir dile ve icaz’a sahip Kur’an’ı Kerim’in meallerinde/tercümelerinde çok daha yoğun yaşandığını sanırım sadece ben düşünmemekteyim. Bu konuda Dücane hocanın “Kur’an, Dil ve Siyaset üzerine söyleşiler” diye güzel bir çalışması vardı (1998′den, daha o kadar da şöhret ve uzun saç sahibi olmadan ). Ayrıca nuzül dönemi ile aramızdaki her açıdan var olan mesafe de bu tür çabaları kolaylaştırmayacaktır. Bu konuda Mustafa Öztürk’ün de ilginç çalışmaları var, kafa karışıklığını biraz daha arttırmak için tavsiye ederim